Fred Nijhuis

Your favorite Dutch wine writer

Taurasi, de onbetwiste koning van het Italiaanse zuiden.

Terugblik op workshops Taurasi

In mijn verhalenbundel “Er was eens een wijn…” verhaalt collega Tom Maresca over zijn ervaringen met een indrukwekkende wijn: de Taurasi Riserva 1968 van Mastroberardino. Wie deze wijn kent, begrijpt waarom Taurasi als eerste zuid-Italiaanse wijn de DOCG status kreeg. Tijdens twee van mijn workshops maakten professionele en semiprofessionele liefhebbers uitgebreid kennis met deze prachtige, machtige wijnen. Binnenkort weer een workshop, dan met de andere wijnen uit Campanië.

Rijke geschiedenis
In Campanië (afgeleid van Campania felix, Latijns voor ‘gelukkig land/landschap’) legden de Grieken en Etrusken ver voor het begin van onze jaartelling de basis voor de bewoning van het Italiaanse zuiden. Wijnbouw was voor hen vanzelfsprekend en de eerste wijnen van nu nog altijd bekende druivenrassen waaronder de aglianico en greco werden al snel erkend als ‘kwaliteitswijnen’.
De regio rond Napels telde tal van belangrijke steden en werd ten tijde van het Romeinse Rijk beschouwd als één van de belangrijkste delen van Italië. De rijke cultuur (en natuur) trok de aandacht van velen, inclusief allerlei vreemde mogendheden (waaronder de Byzantijnen, Noormannen, Fransen, Spanjaarden, Oostenrijkers etc. etc.) en Napels werd ooit zelfs beschouwd als de grootste en belangrijkste stad in Europa na Parijs.  

Mastroberardino
Wijnbouw is al sinds het begin der tijden verbonden met Campanië en de rode wijn uit de streek rond het plaatsje Taurasi in de regio Irpinia geniet al zeker 2000 jaar een prima reputatie. Helaas maakten de phylloxera ramp en een volledig ingestorte economie dat vele wijnboeren gedurende het grootste deel van de vorige eeuw een uitzichts- en roemloos bestaan leidden. Alleen Mastroberardino (opgericht in 1878) was nog in staat om wijnen buiten de streek (en Italië) te verkopen. Het is ook aan Mastroberardino te danken dat de streek, haar druiven en wijnen nieuwe impulsen kreeg na de Tweede Wereldoorlog en de zware aardbeving in 1980. Zij legden de basis voor de nationale en internationale erkenning voor de wijnen en zijn nog altijd een bron van inspiratie voor velen. Vanaf 2000 is het aantal zelf bottelende producenten sterk gestegen en heeft een aantal van hen zich naast Mastroberardino gemeld aan de top van de kwaliteitspiramide.

Taurasi
Campanië telt een groot aantal fantastische druivenrassen en unieke wijnen, waarvan de Taurasi één van de bekendste en beste is. De DOCG (toegekend in 1993) omvat in totaal ca 1000 ha rond 17 gemeenten, waarvan momenteel circa de helft in gebruik is. In 2017 waren er 70 producenten actief, maar steeds meer van de bijna 250 wijnboeren gaan zelf bottelen en samen jaarlijks bijna een miljoen flessen Taurasi op de markt brengen. Wat een Taurasi uniek maakt, is een combinatie van druif, terroir en vinificatie; de aglianico (minimaal 85%, aangevuld met barbera, piedirosso en sangiovese), zijn (grotendeels) vulkanische bodem en een lange lagering. De DOCG Taurasi schrijft een lagering van minimaal 3 jaar voor, waarvan minimaal 1 jaar in hout voor de Annata en 4 jaar en 18 maanden voor de Riserva.

Aglianico
Dit eeuwenoude blauwe druivenras groeit voornamelijk in Campanië (69%), gedijt ook uitstekend in  Basilicata (23%) en Apulië. In Campanië is het de meest aangeplante druif (34%) en hij is de basis voor drie DOCG’s; Taurasi, Taburno en Vulture (deze laatste in Basilicata). Er wordt wel gezegd dat hij van Griekse afkomst is, maar tot op heden zijn er in Griekenland geen druiven gevonden met een DNA-verwantschap. Aangenomen wordt Cato, Strabo, Pliunius en Columella de druif al ruim 2000 jaar geleden beschreven en meerdere varianten onderscheidden. Basilicata claimt de bakermat van de druif te zijn, maar bewijs ontbreekt vooralsnog. De eerste verwijzing naar de naam dateert uit 1520, als de teelt van ‘aglianiche’ (vrouwelijke meervoud van aglianico) in Coversano (Apulië) wordt vermeld. Wellicht is de naam afgeleid van Ellenico/Hellenicum of Gauranico/Guarano of ‘Juliatico’ (Latijns voor ‘rijp in juli’). Ook kan de naam verwijzen naar Ilano, het Spaanse woord voor vlakte; de Spanjaarden heersten over Campanië in 15e en 16e eeuw en waren uiteraard niet onbekend met de wijnbouw. DNA-onderzoek toont een tweedegraads relatie aan met syrah en daarmee ook een verwantschap met Sirica (familie van- of zelfde als syrah). Recente studies van Boselli en Monaco bevestigen het onderscheid van vijf biotypen en kwekers als Rauscedo biedt diverse varianten aan. De druif groeit onstuimig, heeft een vrij dikke schil, een natuurlijke hoge zuurgraad en een stevige tanninestructuur. De bloei is vroeg, maar de rijping juist laat; eind oktober tot zelfs medio december, hoewel nieuwe klonen vroeger rijpen. In de wijngaarden zien we een interessante variatie aan snoeimethoden met zowel de klassieke canneto, raggiera en alberello als de hedendaagse cordone speronato en Guyot. Modern wijngaardmanagement heeft het aantal planten per hectare sinds 1960 doen toenemen van 200 tot 300 naar zeker 5000 planten per hectare. De druif staat bekend om zijn noeste karakter waarbij de tanninestructuur om  een zorgvuldige vinificatie vraagt. Een lange hout- en flesrijping is gebruikelijk, maar aglianico’s met een korte vinificatie in RVS kunnen ook uiterst smakelijk en zeer toegankelijk zijn. Kenmerkende aroma’s zijn die van rozen, zure kersen, pruimen, leer, verse kruiden en tabak.

Terroir
De bodem in de DOCG Taurasi is relatief jong en kent veel seismische activiteit. De toplaag varieert qua dikte en samenstelling, waarbij compacte zandsteen, klei, alluviale afzettingen en vulkanische restanten elkaar afwisselen. De grond is er rijk aan organische koolstof, stikstof, kalk, fosfor, Magnesium, boor, mangaan, koper, zink, calcium en kalium, waarbij verschillen tussen de vier onderscheiden sub zones percelen groot kunnen zijn. In het noordelijke kwadrant, Riva Sinistra del Calore zijn de flauwe hellingen vrij zacht en bezit de bodem meer zand en klei dan elders. Op de westelijke flanken van de DOCG zijn de helling vrij steil en heeft de diepe bodem een meer open textuur waarbij het aandeel klei in de diepte toeneemt. In de centrale vallei is het frisser en liggen de wijngaarden vaak verspreid tussen bossen en olijfgaarden. De bodem is er rotsachtig met veel kalk en vulkanisch gesteente, wat elegantere wijnen met hogere zuurgraad en mildere tanninestructuur geeft. In de zuidelijke sub zone liggen de wijngaarden hoger (tot 700 meter) en is de bodem hecht door de aanwezigheid van veel klei. Het klimaat is Mediterraan langs de kust en meer continentaal landinwaarts. Taurasi is gewend aan lagere temperaturen in de winter, een groot temperatuurbereik tussen juni en september met veel zonuren en relatief weinig neerslag.

De volgende wijnen werden geproefd:

  • Adelina Molettieri, Taurasi DOCG, 2014
  • Cantine dei Monaci, Monaco Rosso, Taurasi DOCG, 2011
  • Cantine dei Monaci, Taurasi DOCG, 2008
  • Case d’Alto, Taurasi DOCG, 2013
  • Claudio Quarta (San Paolo) Taurasi DOCG, 2012
  • Colli di Lapio, Taurasi, DOCG 2012
  • D’Antiche Terre, Il Vicario, Taurasi DOCG, 2010
  • De Lisio, Delisio, Taurasi DOCG, 2012
  • Domenico Nardone, Taurasi DOCG, 2011
  • Domenico Nardone, Taurasi DOCG, 2010
  • Feudi di San Gregorio, Taurasi DOCG, 2013
  • Fiorentino Paternopoli, Taurasi DOCG, 2014
  • Fiorentino Paternopoli, Taurasi DOCG, 2013
  • Fratelli Addimanda, Taurasi DOCG, 2014
  • La Molara, Santa Vara, Taurasi DOCG, 2010
  • La Molara Taurasi DOCG, 2009
  • Manimurci, Poema, Taurasi DOCG, 2014
  • Manimurci, Poema, Taurasi DOCG, 2010
  • Manimurci, Poema, Taurasi DOCG, 2005
  • Mastroberardino Radici Taurasi DOCG, 2014
  • Mastroberardino Radici Taurasi DOCG, 2011
  • Mastroberardino Radici Taurasi DOCG, 2009
  • Mastroberardino Radici Taurasi DOCG, 2006
  • Mastroberardino Radici Taurasi Riserva DOCG, 2007
  • Mastroberardino Radici Taurasi Riserva DOCG, 2006
  • Mastroberardino Radici Taurasi Riserva DOCG, 2004
  • Mastroberardino Radici Taurasi Riserva DOCG, 1999
  • Nativ, Rue 333, Taurasi DOCG, 2012
  • Pietracupa, Taurasi DOCG, 2008
  • Quintodecimo, Vigna Grande Cerzito, Taurasi Riserva DOCG, 2014
  • Quintodecimo, Vigna Quintodecimo, Taurasi Riserva DOCG, 2014
  • Quintodecimo, Vigna Quintodecimo, Taurasi Riserva DOCG, 2005
  • Sertura, Taurasi DOCG, 2012
  • Tenuta Cavalier Pepe, Opera Mia, Taurasi DOCG, 2012
  • Tenuta Cavalier Pepe, La Loggia del Cavaliere, Taurasi Riserva DOCG, 2011
  • Terranera, Feudo di Nevera, Taurasi DOCG, 2008
  • Terranera, Feudo di Nevera, Taurasi DOCG, 2007
  • Terredora di Paolo, Fatica Contadina, Taurasi DOCG, 2012
  • Terredora di Paolo, Fatica Contadina, Taurasi DOCG, 2007
  • Terredora di Paolo, Pago dei Fusi, Taurasi DOCG, 2010
  • Terredora di Paolo, Pago dei Fusi, Taurasi DOCG, 2009
  • Terredora di Paolo, Pago dei Fusi, Taurasi DOCG, 2008
  • Terredora di Paolo, Pago dei Fusi, Taurasi DOCG, 2007
  • Terredora di Paolo, Campore, Taurasi DOCG, 2008
  • Terredora di Paolo, Campore, Taurasi DOCG, 2007
  • Terredora di Paolo, Campore, Taurasi Riserva DOCG, 2007
  • Vesevo, Ensis Limited Release, Taurasi DOCG, 2012

Conclusie
De grote selectie wijnen toonde onomstotelijk aan dat er binnen de DOCG Taurasi grote verschillen bestaan, niet zozeer (hoewel ook) in kwaliteit, maar vooral in stijl. De mooiste wijnen werden gekenmerkt door een elegantie die de meeste proevers niet hadden verwacht. Anderzijds werd niemand teleurgesteld door brede rijke wijnen in een overvloedige stijl waarin concentraat, zuren en hout elkaar meestal prima in balans houden. Ook werd aangetoond dat er hier en daar nog wat behoefte is aan een verdere verfijning van management in zowel wijngaard als kelder. Zoals aangegeven is de Taurasi als wijn allesbehalve jong, maar zijn veel wijnmakers dat nog wel. Indrukwekkend bleken de wijnen van Mastroberardino en Terradora di Paolo; in hun jeugd nog onstuimig met een soort gebalde kracht, met de nodige flesrijping complex en met de verfijning die een heel andere kant van de aglianico laat zien. Anderen zoals de Poema’s van Manimurci en de Vigna Grande Cerzito en Vigna Quintodecimo van Quintodecimo, lieten veel spierballen zien; een stijl die veel bijval kreeg, zoals ook de wijnen van Tenuta Cavalier Pepe, Pietracupa en diverse anderen zeer werden gewaardeerd. Over één ding waren alle deelnemers aan de workshops het volledig eens: Taurasi is een unieke wijn die een nadere kennismaking meer dan waard is.

Met dank aan o.a.: Consorzio Tutela Vini di Irpinia 

Deel dit bericht:

Share on facebook
Facebook
Share on google
Google+
Share on twitter
Twitter
Share on linkedin
LinkedIn