We proberen elk jaar, naast de uitgebreide fotoreportage van Fotostudio Ingrid Driessen, ook een video-impressie te laten maken.
Dit jaar bleek Harm bereid om deze taak op zich te nemen en we zijn blij met het resultaat!
Internationaal begrip
Er zijn niet veel wijnen met zo’n groot aanpassingsvermogen als Chianti Classico. In de loop van de eeuwen heeft de wijn zich namelijk ontwikkeld van een enkelvoudige, lokale wijn tot een internationaal begrip waarin historie, terroir, innovatie en kwaliteit mooi geïntegreerd zijn.
Chianti Classico en Nederland
Volgend jaar is het 30 jaar geleden dat ik voor het eerst een proeverij gewijd aan Chianti Classico mocht begeleiden. In juni 1997 presenteerde Proefschrift namelijk een grote selectie wijnen uit dit historische wijngebied bij ‘It Rains Fishes’ van Edwin van de Goor († 2021) en ik had het genoegen de wijnen van commentaar te voorzien.
Daarna volgden talloze proeverijen, presentaties en workshops, allen met hetzelfde thema, allen bewijzend dat Chianti Classico altijd in beweging is en altijd iets nieuws te bieden heeft.
Z’n geschiedenis, heden en toekomst zijn zo uitgebreid dat ik in 2016 zelfs genoodzaakt werd om een driedelige workshop te organiseren om alle elementen van deze fascinerende wijn de juiste aandacht te geven.
Met minstens zoveel genoegen organiseerde ik in 2022 voor het Nederlands Gide van Sommeliers een workshop met een zeer ruime selectie bij Vineum in Rotterdam.
Net over de Nederlandse grens (in Finland…), presenteerde ik ooit een proeverij Chianti Classico tijdens het Tampere Wine Fest. Als altijd: leuk, lekker en leerzaam!
Erg fijn was ook de tour in 2024 met leden van de Verenigde Vinologen Nederland door de regio, met bezoeken aan het o.a. het Consorzio en diverse producenten.
Memorabel
Al sinds de jaren ’90 van de vorige eeuw bezoek ik de regio jaarlijks en tot de hoogtepunten behoren niet alleen de traditionele jaarlijkse presentatie van de nieuwe jaargangen in Florence, maar ook bijzondere proeverijen bij, van of met o.a. Castello di Monsanto, San Giusto a Rentennano, Antinori, Castello di Ama, Fontodi, Castello dei Rampolla, Badia a Coltibuono, Cecchi, Isole e Olena, Monteraponi, Querciabella, Rocca di Montegrossi, Castell’in Villa en vele anderen.
Ook nog vers in het geheugen staan de presentatie van het Chianti 2000 project en de introductie van de Gran Selezione in de ‘Salone dei Cinquecento’ van het Palazzo Vecchio in Florence, daar waar op het plafond de (waarschijnlijk) eerste relatie tussen de wijn en de zwarte haan te zien is, rond 1565 geschilderd door Giorgio Vassari. Ik dank dus vele memorabele momenten aan een wijn die inmiddels tot de meest bekende op onze Aarde behoort.
Mozaïek
Opmerkelijk vond ik ooit (heel wat jaartjes geleden) het zicht op een aantal oudere flessen Chianti in de kelder van een restaurant niet ver van Verona. Daar zag ik namelijk voor het eerst witte Chianti, iets wat ik later leerde, eigenlijk de oorspronkelijke wijn uit de Monti del Chianti was, zoals al in de 12e eeuw werd gedocumenteerd en kort geleden nog eens werd bevestigd door een DNA-onderzoek van 2000 jaar oude druivenpitten uit de regio.
Er is sinds die tijd uiteraard veel veranderd, met als belangrijke historische wapenfeiten het Decreet van Cosimo III de’ Medici uit 1716 met de afbakening van het gebied waar wijn mocht worden gemaakt onder de naam Chianti en het recept voor Chianti van Bettino Ricasoli (rond 1872) waarin hij voorstelde om sangiovese te blenden met delen canaiolo en malvasia. Van meer recente datum zijn o.a. de zelfstandige status met een eigen DOCG van Chianti Classico (sinds 1996), de uitbreiding met de categorie Gran Selezione (m.i.v. oogst 2010) en de invoering van de zogenaamde UGA’s in 2021. Een volgende stap lijkt de toekenning van een bijzondere status voor specifieke wijngaarden te worden.
Al met geven de ruim 70.000 hectare dat de DOCG Chianti Classico groot is, jaarlijks een fraaie hoeveelheid wijnen die door de diversiteit aan terroir, stijlen van de wijnmakers en de verschillen in oogstjaren een intrigerend mozaïek vormen.
Workshop
Op 21 oktober organiseer ik een nieuwe workshop Chianti Classico, gebaseerd op de meest recente ontwikkelingen in de regio. We proeven uiteraard een brede selectie wijnen, waarbij ik weer mag rekenen op de samenwerking met het Consorzio Chianti Classico. Op mijn verlangrijtje staan veel van mijn favoriete wijnen die ik begin dit jaar mocht proeven, en ik vertrouw op een mooie variatie een typen en oogstjaren. Zoals altijd is de locatie het Dorpshuis in Tuil en voor meer informatie kun je een mail sturen naar fred@fred-nijhuis.nl. Uiteraard wordt dan ook aandacht besteed aan de Chianti Classico Atlas, een indrukwekkend naslagwerk dat Alessandro Masnaghetti samenstelde in samenwerking met Paolo De Cristofaro. Enkele exemplaren van deze Atlas werden onlangs verloot onder de deelnemers aan het NK Blindproeven 2026, een indicatie dat dit evenement ook buiten Nederland steeds meer aandacht en respect krijgt.
Na de workshop een nadere toelichting op de geproefde wijnen en wijnen die eveneens extra aandacht verdienen. Er zijn er genoeg, dus dat belooft wat!
Chianti Classico in de gastromomie
Lezen en leren over wijnen is natuurlijk machtig interessant, maar uiteindelijk is altijd de vraag: “Wat eten we erbij?”.
Om deze vraag te beantwoorden organiseer ik na de zomer een zondagmiddag in een (nader te bepalen) restaurant waar we het nuttige met het aangname zullen verenigen. Bij een fraai 5-gangen menu proeven we een groot aantal wijnen om te ervaren dat Chianti Classico een groot gastronomisch vermogen heeft. Nadere informatie volgt z.s.m.
NCS was uitgenodigd door importeur Walraven Sax om een dubbel feest van het befaamde champagnehuis Maison Louis Roederer mee te vieren. Het huis bestaat zelf maar liefst 250 jaar en de Cristal, hun meest exclusieve champagne, niet minder dan 150 jaar. Locatie voor deze feestelijke lunch was Château St. Gerlach in Valkenburg, een passende ambiance.
Maison Louis Roederer
In 1776 werd het wijnhuis onder de naam Dubois Père & Fils opgericht in Reims. Louis Roederer werkte er als assistent en erfde het huis van zijn oom in 1833, waarna hij het zijn eigen naam gaf. Hij richtte zich op internationale markten en was succesvol in Amerika, Engeland en Rusland. In tegenstelling tot de praktijken van andere huizen, besloot Louis geen druiven van anderen te kopen, maar juist eigen wijngaarden, zodat hij zelf de kwaliteit van zijn wijnen kon garanderen.
Louis werd in 1870 opgevolgd door zijn zoon Louis Roederer II, die verder werkte aan de expansie van het huis. Hij was het ook die de ‘Cristal’ introduceerde op verzoek van Tsaar Alexander II van Rusland. Leon Olry-Roederer stond vanaf 1910 aan het hoofd van het bedrijf en werd geconfronteerd met moeilijke tijden. Door de Eerste Wereldoorlog, de Russische revolutie, de drooglegging in de Verenigde Staten én wanbeleid in de eigen organisatie, daalde de productie met bijna 90% en balanceerde het bedrijf op de rand van een faillissement. In 1932 trouwde Leon Olry-Roederer met Camille Milpied die de leiding over Roederer overnam na zijn overlijden kort na hun huwelijk. Zij leidde het huis meer dan 40 jaar met strenge hand en ondanks (of misschien wel dankzij) zo’n 40 rechtszaken van voormalige bestuursleden en erfgenamen, herstelde ze zowel de structuur en financiële positie van het bedrijf als hun imago. In 1955 werd ze op grond van deze en andere verdiensten onderscheiden met de ‘L’ordre national de la Légion d’honneur’ de hoogste en meest prestigieuze onderscheiding van Frankrijk.
Haar kleinzoon Jean-Claude Rouzaud (de eerste oenoloog van de familie) nam het stokje over in 1979. Zijn zoon Frédéric Rouzaud is de huidige CEO en de zevende generatie van dit familiebedrijf en zijn focus ligt o.a. op duurzaamheid. Het huis bezit circa 250 ha wijngaarden, 420 grand cru en cru plots, verdeeld over de drie Champagne regio’s Vallée de la Marne, Montagne de Reims en Côte des Blancs. Maar liefst 100 hectare worden biodynamisch onderhouden, de overige 150 hectare biologisch. Het wijnhuis is niet alleen ‘thuis’ in de Champagne, maar bezit tevens wijnhuizen in onder andere Californië (Roederer Estate), Bordeaux, Provence (Domaine Ott). In de Champagne bezit het bovendien nog het huis Deutz.
De champagnes
De uitleg van de wijnen bij de lunch was in handen van Stéphane Richer de Forge, area export manager van Maison Louis Roederer.
Cristal Vintage 2016 Brut
De Cristal champagne werd voor het eerst in 1876 gecreëerd als exclusieve cuvée voor Tsaar Alexander II van Rusland. De politieke situatie in Rusland was onstabiel en de Tsaar was bang voor aanslagen op zijn leven. Hij kwam daarom met een tweetal verzoeken. Ten eerste wilde hij een doorzichtige fles, zodat hij kon zien wat er in de fles zat (of beter wat er niet in zat, bijvoorbeeld vergif). En ten tweede wilde hij een fles met een vlakke bodem; geen ziel waar explosieven in verstopt konden worden. Louis Roederer maakte de gewenste fles van kristalglas en de naam was geboren. Tsaar Alexander II is in 1881 overleden, maar niet ten onder gegaan aan champagne. Hij kwam om door een bomaanslag, gepleegd door de revolutionaire groep Narodnaja Volja (de wil van het volk). Daar kon -helaas voor hem- geen kristal tegenop. En nog een ‘tsarenweetje’: op de flessen ‘Cristal’ siert tot de dag van vandaag het wapen van het Russische keizerrijk; de dubbelkoppige adelaar.
Zoals altijd wordt de ‘Cristal’ gedomineerd door pinot noir (58% met 42% chardonnay). De wijnen komen van 32 plots. 31% van de basiswijnen is houtgerijpt. Er wordt geen malo toegepast. De wijn rijpt zo’n 6 zes jaar sur latte in de kelder en nog 8 maanden op de fles na het dégorgement. Een verfijnde mousse, mooie lengte met veel wit fruit, citrus en een mooie pairing met oesters.
Louis Roederer Collection 246 Brut
Elk jaar stelt het huis een ‘Collection’samen. De ‘Collection 246’ die wij geserveerd kregen stamt uit het jaar 2021 en is (u raadt het al) de 246e blend sinds 1776. De Collection champagnes worden samengesteld uit de verschillende Champagne gebieden (telkens een derde ‘la Rivière’, ‘la Montagne’ en ‘la Côte’). De ‘Collection 246’ bestaat uit 35% reservewijnen, 10% van jongere stokken uit de wijngaarden voor de Cristal en 55% oogst van 2021. Dit jaar kent een relatief hoog percentage chardonnay (54%), met 35% pinot noir en 11% meunier. Een hele legpuzzel deze Champagne, maar met een fraai resultaat! Een frisse wijn met verfijnde mousse, die mooi tot zijn recht komt bij de Coquille met asperge-ijs en beurre noisette van St. Gerlach.
Louis Roederer Rosé Vintage 2017 Brut
We vervolgen de lunch met het samenspel van zeebaars met de Rosé Vintage Champagne. Deze Champagne, van 60% pinot noir en 40% chardonnay, wordt gemaakt op basis van infusion. Tijdens de maceratie van de pinot noir wordt het sap van de chardonnay toegevoegd voor een gezamenlijke fermentatie. Met als resultaat een mooi geïntegreerde smakenpallet; van aardbeitjes en frambozen tot citrus aroma’s. De wijnen hebben 5 jaar gerijpt op de lies. De wijn begeleidde de zeebaars met asperges en een wilde knoflook saus.
Louis Roederer Blanc des Blancs Vintage 2017 Brut
Tot slot was het tijd voor het dessert en deze gang kwam tezamen met de Blanc des Blancs Vintage. Deze wijn is Louis Roederer pas na de Tweede Wereldoorlog op de markt gaan brengen. Daarvoor was het de ‘day-to-day’ familiewijn. Grandmère Camille heeft de wijn vanuit de familiesfeer op de markt gebracht en met succes. De wijnen worden gemaakt van de oogst van de cru Avize (Côte des Blancs); 28% hiervan heeft op eiken gerijpt en de wijnen hebben geen malo gehad. Na 6 jaar sur lattes komen de wijnen de wereld in. Er worden jaarlijks circa 35.000 flessen geproduceerd. Een champagne met een heel fijne bubbel, floraal en amandelnoten, die fijn paste bij het dessert van rabarber, witte chocolade en vlierbloesemijs.
Onze dank aan Walraven Sax en Château St. Gerlach voor de gastvrijheid en gastronomie en export manager Stéphane voor de professionele begeleiding van de proeverij.
Gavi, wie kent het niet? Cortese uit Zuid-Piëmonte, droog, fris wit….
-Stop!-
De vraag moet zijn ‘Gavi, wie kent het écht?
Guus van Otterloo liet zich onlangs namens NCS vier dagen lang onderdompelen in Gavi en ontdekte dat de wijn véél meer te bieden heeft dan ‘droog, fris wit’. Zijn verslag van de Gavi – Gran Tour 2026, georganiseerd door het Consorzio Tutela del Gavi voor een klein aantal Europese wijnjournalisten.
Bijzonder
In elk wijngebied dat ik bezoek stel ik mij de vraag waarin het zich onderscheidt van andere wijngebieden. In dit geval: wat maakt Gavi bijzonder?
Na vier dagen proeven, praten en observeren heb ik het antwoord gevonden: alle producenten en betrokkenen stellen het gemeenschappelijk belang van ‘het merk Gavi’ voorop, níet hun eigen belang. Ze stralen uit ‘we hebben elkaar nodig’ en ‘samen zijn we sterk’. En ‘alleen zó kunnen we ons staande houden in de uitdagende wereldmarkt van goede, droge, betaalbare witte wijn’. Samenwerking binnen een appellation heb ik vaker gezien, maar op dit niveau ben ik het op mijn reizen niet eerder tegengekomen.
‘Leuk’, denkt u, en direct daarna: ‘maar kun je dat ook proeven’?
Mijn antwoord is: ja, dat proef je! Van zo’n 60 producenten proefde ik 120+ wijnen, ik bezocht 8 domeinen en praatte met zeker 30 wijnmakers. Op basis daarvan kan ik zeggen dat het gemiddelde niveau van Gavi hoog én constant is, en dat iedereen zijn of haar uiterste best doet om kwaliteit te leveren. Dat geldt zowel voor de adel in hun grote villa’s als voor de kleine producenten en de werknemers van de lokale coöperatie. Het maakt ook niet uit op welke manier er gewerkt wordt. Klassiek, biologisch, biodynamisch of ‘natuur’: de neuzen staan dezelfde kant op. Daarom hou ik van Gavi, van de wijn en ook van de mensen die met hun collectieve koppigheid strijden voor hun plek op het wereldwijntoneel. Dat doen ze met hart, ziel en passie. Dat doen ze overtuigend en goed!
Feiten en informatie
DOCG Gavi
De wijnen.
Terroir en topografie: 11 comuni, 3 terroirs.
* In het noorden overheerst rode, ijzerhoudende klei. Dit is het warmste deel van Gavi. Hier hebben de wijnen het meeste kracht en structuur, en zijn de zuren relatief mild. Comuni: Novi Ligure, Tassarolo, Francavilla Bisio, Capriata d’Orba, Pasturana.
* Het centrale deel kent gevarieerde bodems van zowel marine als alluviale herkomst. Een band witte, kalkhoudende klei loopt van oost naar west, van Serravalle Scrivia via het stadje Gavi naar San Cristoforo. Daarbuiten vindt veel variatie met soms ook wat rode klei. Vaak groeien de druiven op terrassen. De topwijnen uit dit deel bezitten een mooie balans tussen structuur en knisperende frisheid die met name in de zomer zeer aangenaam is.
Dorpen: naast de drie bovengenoemde comuni ook nog Carrosio en Parode Ligure.
* In het zuiden liggen op 400 tot 1000m de hoogste en steilste wijngaarden van Gavi. Hier beginnen de Apennijnen en ‘s zomers heeft de wind vanuit de Middellandse Zee een verkoelende invloed. Bodem en microklimaat zorgen voor wijn met frisse zuren. Perfect als aperitief en als begeleider van schaal- en schelpdieren. De wijngaarden liggen behoorlijk verspreid in deze regio, er is zeker geen sprake van monocultuur. Comune: Bosio.
Aanbevolen producenten.
Conclusie:
Gavi is een prachtig, historisch wijngebied en als zodanig een bezoek meer dan waard. De van Cortese gemaakte witte wijn is meestal droog, fris en een prima aperitief. Betaalbaar bovendien. Hogere cuvees kunnen 2-4 jaar rijpen en winnen dan echt aan complexiteit. Dat maakt ze gastronomisch zeer interessant, in de horeca maar ook thuis.
